{"id":1197,"date":"2025-03-25T17:54:11","date_gmt":"2025-03-25T17:54:11","guid":{"rendered":"https:\/\/skryptorium.org\/?p=1197"},"modified":"2025-03-25T18:40:13","modified_gmt":"2025-03-25T18:40:13","slug":"czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/","title":{"rendered":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026"},"content":{"rendered":"

Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej. <\/strong><\/p>\n

Tych, kt\u00f3rzy oczekuj\u0105 na skrzynie pe\u0142ne skarb\u00f3w lub jakie\u015b wielkie historyczne odkrycie nale\u017cy od razu na wst\u0119pie uspokoi\u0107, \u017ce nic takiego nie ma i raczej nie b\u0119dzie mia\u0142o miejsca. Ale zacznijmy od pocz\u0105tku:<\/p>\n

Dwa lata temu fundacja \u201eSkryptorium\u201d rozpocz\u0119\u0142a akcj\u0119 oczyszczania pla\u017c i teren\u00f3w przyleg\u0142ych, powi\u0105zan\u0105 z poszukiwaniem zabytk\u00f3w. O efektach tej akcji informowali\u015bmy ju\u017c wielokrotnie, do dzi\u015b kilogramy z\u0142omu oraz innych przedmiot\u00f3w niebezpiecznych s\u0105 za ka\u017cdym razem podnoszone z teren\u00f3w obj\u0119tych stosownymi pozwoleniami. I tak podczas jednej z takich akcji, z udzia\u0142em zaprzyja\u017anionych grup z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, \u00a0w marcu 2023 roku znalezione zosta\u0142y tam pierwsze kule armatnie oraz kartaczowe.<\/p>\n

Pierwsze wpisy o ich znalezieniu nieopatrznie mog\u0142y nawi\u0105za\u0107 do czas\u00f3w napoleo\u0144skich. Kwerenda w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych wskazywa\u0142a jednak na wiele wydarze\u0144 z czas\u00f3w Wojny Siedmioletniej pod Twierdz\u0105 Ko\u0142obrzeg (1758 \u2013 1761). \u0179r\u00f3d\u0142a kartograficzne jednoznacznie wskazuj\u0105 w tym miejscu naniesiony obiekt, jak na przyk\u0142ad tutaj:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

fot. domena publiczna<\/em><\/p>\n

Kolejne poszukiwania przynosi\u0142y kolejne owoce w postaci coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci kul i granat\u00f3w artyleryjskich, ze zdecydowan\u0105 przewag\u0105 kul kartaczowych. Tworzona przez organizator\u00f3w planigrafia na podstawie regularnie nak\u0142adanych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych ka\u017cdego znaleziska zacz\u0119\u0142a wskazywa\u0107 lini\u0119 p\u00f3\u0142noc \u2013 po\u0142udnie. Pierwsza bomba o wadze 60 kilogram\u00f3w nie\u015bmia\u0142o nakierowa\u0142a Damiana P\u0142owego<\/strong> – opiekuna merytorycznego fundacji, historyka wojskowo\u015bci \u2013 na ostrza\u0142 z morza. To w\u0142a\u015bnie \u00a0kecze bombowe, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 marynarki wojenne w XVIII wieku, mia\u0142y zamontowane w dziobowej cz\u0119\u015bci pok\u0142adu mo\u017adzierze naprawd\u0119 du\u017cego kalibru.<\/p>\n

\"\"
kecz bombowy z XVIII wieku. fot. domena publiczna<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Niemniej jedna taka bomba niczego nie by\u0142a w stanie udowodni\u0107. Kolejne prace przynosi\u0142y kolejne kule, granaty, r\u00f3\u017cnego wagomiaru, dochodzi\u0142y \u00a0pociski dziewi\u0119tnastowieczne \u2013 nadal nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci jednoznacznego stwierdzenia, co tu mog\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107. Pytani historycy (nie pytani r\u00f3wnie\u017c) kierowali dyskusj\u0119 na \u201epoligon\u201d lub \u201estrzelnic\u0119\u201d z XIX wieku:<\/p>\n

\u201eNajprawdopodobniej nic si\u0119 nie dzia\u0142o\u201d<\/em> – pisze pod jedn\u0105 z informacji prof. Grzegorz Podruczny.<\/strong> (\u2026) \u201eTe\u017c opcja, \u017ce to nie jest pozosta\u0142o\u015b\u0107 po walkach (albo nie tylko po walkach), tylko po polowej strzelnicy garnizonowej, i to dzia\u0142aj\u0105cej dosy\u0107 d\u0142ugo\u201d.<\/em><\/p>\n

\u201e\u2026 Jest to dawny poligon z lat trzydziestych i p\u00f3\u017aniejszych XIX wieku. Tak s\u0105dz\u0119\u201d \u2013 <\/em>twierdzi Robert Maziarz<\/strong>, lokalny pasjonat historii \u00a0w jednej z dyskusji o znaleziskach z \u201epola kul\u201d.<\/p>\n

Nie jest to nieprawdopodobna wersja, gdy\u017c ilo\u015b\u0107 pocisk\u00f3w dziewi\u0119tnastowiecznych znaleziona w tym miejscu mo\u017ce potwierdza\u0107 obecno\u015b\u0107 poligonu lub strzelnicy. Jednak nie mo\u017cna by\u0142o odrzuci\u0107 i tej tezy \u2013 by\u0107 mo\u017ce by\u0142a tam strzelnica, poligon \u2013 tyle, \u017ce w\u0142a\u015bnie w XIX wieku. Profesor Grzegorz Podruczny opisuj\u0105c Twierdz\u0119 K\u0142odzko, przybli\u017cy\u0142 lokalizacj\u0119 sza\u0144ca obozu warownego w Ko\u0142obrzegu, rozpocz\u0119tego w 1811 roku. Ta lokalizacja jest raczej w miejscu doskonale widocznych w terenie i na lidarze strzelnic – ale one z kolei s\u0105 dalej od miejsca, w kt\u00f3rym znaleziono amunicj\u0119 artyleryjsk\u0105. \u00a0Zachodzi\u0142o zatem pytanie: czy \u00a0naprawd\u0119 historia tego miejsca zaczyna si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w XIX wieku\u2026? Czy nie ma w tym miejscu (co w Ko\u0142obrzegu nie by\u0142oby niczym niezwyk\u0142ym), zbiegu wydarze\u0144 historycznych z r\u00f3\u017cnych wiek\u00f3w historii? Przecie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a kartograficzne z obl\u0119\u017ce\u0144 Ko\u0142obrzegu w osiemnastym wieku wyra\u017anie wskazuj\u0105 obiekt w tym miejscu\u2026<\/p>\n

Dok\u0142adne i \u017cmudne prace zacz\u0119\u0142y przynosi\u0107 nowe znaleziska \u2013 w tym przybory artyleryjskie. Uwag\u0119 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z fundacj\u0105 archeologa Olafa Popkiewicza<\/strong> zwr\u00f3ci\u0142 przede wszystkim fakt, \u017ce znajdowane pociski s\u0105 w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n

– Znalezisko Darka, tych przybor\u00f3w artyleryjskich, s\u0105 potwierdzeniem tezy, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a we mnie kie\u0142kowa\u0107 w momencie, kiedy odwiedzi\u0142em magazyn fundacji<\/em> – m\u00f3wi Olaf Popkiewicz. – Obejrza\u0142em przedmioty, kt\u00f3re w tym miejscu zosta\u0142y wykopane. Ot\u00f3\u017c s\u0105 to g\u0142\u00f3wnie pociski artyleryjskie, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych zwracaj\u0105 uwag\u0119 pociski artyleryjskie zwane granatami, czyli pociski elaborowane prochem, kt\u00f3re mia\u0142y rozrywa\u0107 si\u0119, ra\u017c\u0105c od\u0142amkami. I znajdujemy tutaj ca\u0142e pociski artyleryjskie, ca\u0142e granaty, natomiast bardzo, bardzo ma\u0142o od\u0142amk\u00f3w. Co by \u015bwiadczy\u0142o o tym, \u017ce w tym miejscu ta amunicja by\u0142a gromadzona, \u017ce to miejsce nie by\u0142o celem ostrza\u0142u t\u0105 amunicj\u0105, tylko ona po prostu tutaj le\u017ca\u0142a, by\u0142a magazynowana. Co z kolei sk\u0142ania ku podejrzeniu, \u017ce w po\u0142\u0105czeniu z tymi przyborami artyleryjskimi tutaj znajdowa\u0142a si\u0119 jaka\u015b dzia\u0142obitnia.<\/em><\/p>\n

By\u0142o ju\u017c niemal pewne, \u017ce poszukiwania trwaj\u0105 w miejscu dawnego sza\u0144ca. Czy jednak by\u0142o to umocnienie z czas\u00f3w Wojny Siedmioletniej, czy czas\u00f3w napoleo\u0144skich czy te\u017c p\u00f3\u017aniejszego okresu – tego nadal nie mo\u017cna by\u0142o jednoznacznie stwierdzi\u0107.<\/p>\n

Tymczasem na rynku wydawniczym pojawi\u0142a si\u0119 publikacja, kt\u00f3ra przynios\u0142a najprostsze i najbardziej prawdopodobne rozwi\u0105zanie. Eugene Gorb<\/strong>, ukrai\u0144ski historyk, bazuj\u0105c na oryginalnej dokumentacji z czas\u00f3w Wojny Siedmioletniej z zasob\u00f3w Centralnego Pa\u0144stwowego Archiwum Historycznego Ukrainy w Kijowie, dokona\u0142 rewelacyjnego opisu wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Ko\u0142obrzegu zar\u00f3wno w 1760 roku, jak i w kolejnej publikacji \u2013 rok p\u00f3\u017aniej. W swojej \u00a0ksi\u0105\u017cce pt. „Cud nad Ba\u0142tykiem. Rosyjsko – szwedzkie operacje pod Ko\u0142obrzegiem jesieni\u0105 1760 roku”\u00a0 opisuje pewne wydarzenie, kt\u00f3re mia\u0142o\u00a0 miejsce w nocy z 7 na 8 wrze\u015bnia 1760 roku:<\/p>\n

„Burza wci\u0105\u017c szala\u0142a, gdy kapitan artylerii Aleksiej Rokotow otrzyma\u0142 rozkaz przygotowania grupy desantowej – kompanii piechoty, grupy in\u017cynier\u00f3w, artylerzyst\u00f3w i czterech dzia\u0142 – do l\u0105dowania. Wcze\u015bniej artyleria obl\u0119\u017cnicza by\u0142a wy\u0142adowywana z okr\u0119t\u00f3w, ale teraz chodzi\u0142o o ma\u0142e dzia\u0142a pu\u0142kowe, kt\u00f3re by\u0142y bezu\u017cyteczne w operacjach obl\u0119\u017cniczych (…) Dopiero przed wej\u015bciem do szalup Rokotow otrzyma\u0142 od Demidowa (<\/em>dow\u00f3dcy operacji obl\u0119\u017cniczej w stopniu genera\u0142a \u2013 dop.aut.) szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje w zapiecz\u0119towanej kopercie – przygotowa\u0107 pozycje artyleryjskie na brzegu i os\u0142ania\u0107 dzia\u0142ania stu spieszonych Kozak\u00f3w, pod \u017cadnym warunkiem nie wdawa\u0107 si\u0119 w walk\u0119 <\/u><\/strong><\/em>(podkr. aut.). (\u2026)<\/p>\n

\u201eRokotow nakaza\u0142 wios\u0142owa\u0107 na pla\u017c\u0119 na zach\u00f3d od uj\u015bcia rzeki Pars\u0119ty \u2013 by\u0142 tam \u0142agodny, piaszczysty brzeg, co zmniejsza\u0142o ryzyko rozbicia si\u0119 o ska\u0142y. (\u2026) O \u015bwicie szalupy uderzy\u0142y o piasek zachodniej pla\u017cy, a Rokotow rozkaza\u0142 przeci\u0105gn\u0105\u0107 ich za przybrze\u017cne wydmy, aby desant nie zosta\u0142 zauwa\u017cony z twierdzy. Pod ulew\u0105 i przenikliwym wiatrem rosyjska piechota, zaprz\u0119\u017cona w liny, przeci\u0105gn\u0119\u0142a \u0142odzie i dzia\u0142a po piasku. Za wydmami mo\u017cna by\u0142o schroni\u0107 si\u0119 od wiatru\u00a0 w pospiesznie wykopanych ziemiankach, ale Rokotow surowo zabroni\u0142 rozpalania ognia. (\u2026) <\/em><\/p>\n

Autor ksi\u0105\u017cki do\u0142\u0105cza mapk\u0119, kt\u00f3ra zaznacza miejsce l\u0105dowania desantu Rokotowa. I to ju\u017c w\u0142a\u015bciwie nie powinno zostawi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci: epizod, o kt\u00f3rym mowa w tej ksi\u0105\u017cce, mia\u0142 tu w\u0142a\u015bnie miejsce\u2026<\/p>\n

\"\"
Fragment ryciny z ksi\u0105\u017cki autorstwa Eugena Gorba „Cud nad Ba\u0142tykiem. Rosyjsko – szwedzkie operacje pod Ko\u0142obrzegiem jesieni\u0105 1760 roku”<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Co ciekawe, pieczo\u0142owicie zaznaczane punkty wydobycia poszczeg\u00f3lnych kul, granat\u00f3w, kartaczy, po dw\u00f3ch latach tworz\u0105 ju\u017c bardzo widoczny zarys, kt\u00f3ry \u2013 jak wspomniano wy\u017cej \u2013 uk\u0142ada si\u0119 na linii p\u00f3\u0142noc \u2013 po\u0142udnie.<\/p>\n

Epizod, o kt\u00f3rym tu mowa, jest jednym z bardziej prawdopodobnych rozwi\u0105za\u0144 zagadki \u201epola kul\u201d. Potwierdzaj\u0105 to \u017ar\u00f3d\u0142a kartograficzne, odnalezione w tym miejscu przedmioty, a tak\u017ce planigrafia robiona na podstawie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych znalezisk. Nie jest to jednak ostateczny werdykt.<\/p>\n

– Nie znale\u017ali\u015bmy \u017cadnych przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re ewidentnie wskazywa\u0142yby na bytno\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy w tym miejscu; jakich\u015b drobnych guziczk\u00f3w, monetek, kt\u00f3re wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego Ko\u0142obrzegu wyst\u0119puj\u0105, my ich tam nie znajdujemy<\/em>\u00a0\u2013 m\u00f3wi\u0142\u00a0Olaf Popkiewicz <\/strong>podczas konferencji tematycznej, organizowanej przez fundacj\u0119 \u201eSkryptorium\u201d. \u2013\u00a0By\u0107 mo\u017ce te drobniejsze przedmioty s\u0105 poza zasi\u0119giem naszych wykrywaczy, dlatego by zg\u0142\u0119bi\u0107 istot\u0119 tego pola kul, potrzeba jeszcze wiele bada\u0144<\/em>\u00a0\u2013 dodaje.<\/p>\n

\u00a0\u00a0Ostatnie \u00a0poszukiwania na \u201epolu kul\u201d przynios\u0142y kolejne znaleziska, kt\u00f3re, jak twierdzi Damian P\u0142owy,<\/strong> zdecydowanie przybli\u017caj\u0105 histori\u0119 tego miejsca:<\/p>\n

– Efekt kilku dni poszukiwa\u0144 w Ko\u0142obrzegu: kilkana\u015bcie kul, granat\u00f3w artyleryjskich. Potwierdza nam si\u0119 wiele rzeczy, mi\u0119dzy innymi to, \u017ce w 1760 roku mieli\u015bmy do czynienia z desantem morskim wojsk rosyjskich na pla\u017c\u0119 w Ko\u0142obrzegu, czyli na ten fragment terenu, na kt\u00f3rym prowadzili\u015bmy poszukiwania. Tam desantowa\u0142y si\u0119 wojska rosyjskie, pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a Demidowa, kt\u00f3re wyl\u0105dowa\u0142y na pla\u017cy w dogodnym dla siebie miejscu, tam zosta\u0142y te\u017c wyokr\u0119towane ci\u0119\u017ckie dzia\u0142a obl\u0119\u017cnicze, tam zosta\u0142a wyokr\u0119towana amunicja, i stamt\u0105d by\u0142y te\u017c prowadzone dzia\u0142ania l\u0105dowe w kierunku twierdzy ko\u0142obrzeskiej. Wiemy ze \u017ar\u00f3de\u0142 rosyjskich, \u017ce na samym brzegu, ju\u017c podczas zwini\u0119cia tego obl\u0119\u017cenia, kiedy przysz\u0142a pruska odsiecz, pozosta\u0142y na brzegu 22 ci\u0119\u017ckie armaty obl\u0119\u017cnicze, i pozosta\u0142o oko\u0142o czterech tysi\u0119cy kul armatnich. Wiemy, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich by\u0142a wystrzelona, wiemy te\u017c, \u017ce ten desant morski wspiera\u0142a rosyjska artyleria, co wida\u0107 po tych znaleziskach. To nam pokazuje, \u017ce tam do odkrycia jest jeszcze mn\u00f3stwo rzeczy, bo podczas trzech obl\u0119\u017ce\u0144 Ko\u0142obrzegu wystrzelono kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy kul armatnich zar\u00f3wno z jednej jak i z drugiej strony. Niespodzianek i atrakcji tam b\u0119dzie jeszcze bez liku – <\/em>zapewnia Damian P\u0142owy i dodaje: – Mamy tutaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 granat\u00f3w artyleryjskich, mamy te\u017c miejsca w „uszkach”, kt\u00f3re by\u0142y wsadzane do mo\u017adzierzy, z kt\u00f3rych\u00a0 by\u0142y miotane w kierunku twierdzy ko\u0142obrzeskiej, i r\u00f3wnie\u017c w kierunku pruskich, ziemnych fortalicji. Bardzo ma\u0142o jest kul trzyfuntowych i sze\u015bciofuntowych, kt\u00f3re by\u0142y u\u017cywane\u00a0 przez piechot\u0119. I te\u017c wiemy, \u017ce te dzia\u0142a by\u0142y wyokr\u0119towane z rosyjskich okr\u0119t\u00f3w, ale one s\u0142u\u017cy\u0142y do os\u0142ony tego desantu. W dzia\u0142aniach stricte obl\u0119\u017cniczych by\u0142y u\u017cywane kule konkretnych wagomiar\u00f3w. Wszystkie \u00a0kule trzeba oczy\u015bci\u0107; one s\u0105 wype\u0142nione piaskiem, mu\u0142em, a gdy je si\u0119 wydr\u0105\u017cy, b\u0119dzie mo\u017cna je zmierzy\u0107, zwa\u017cy\u0107 dopiero wtedy b\u0119dziemy wiedzie\u0107 dok\u0142adnie, jakiego s\u0105 kali<\/em>bru \u2013 dodaje.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie jednym z najciekawszych znalezisk jest kolejna, 60-kilogramowa bomba, tym razem zachowana w ca\u0142o\u015bci. \u00a0Wydoby\u0142 j\u0105 obecny podczas ostatniej akcji znany poszukiwacz \u2013 jutuber Artur Troncik<\/strong> \u201eSaper\u201d wraz z Olafem Popkiewiczem<\/strong> i ekip\u0105 \u201eOpos\u00f3w\u201d.<\/p>\n

– Niesamowite miejsce<\/em> \u2013 przyznaje Artur Troncik, uradowany znalazca \u0142\u0105cznie 14 kul. – Uda\u0142a mi si\u0119 ta sztuka. Na sam koniec, ju\u017c si\u0119 spakowa\u0142em do auta, podszed\u0142 kolega \u0141ukasz, kt\u00f3ry trafi\u0142 t\u0119 du\u017c\u0105 kul\u0119 i jak to zobaczy\u0142em\u2026! Tak sta\u0142em i patrzy\u0142em, i powiedzia\u0142em sobie: nie. Ja tam musz\u0119 na chwil\u0119 wr\u00f3ci\u0107. Spotka\u0142em Opos\u00f3w – ekip\u0119 Olafa, poszli\u015bmy, znalaz\u0142em sygna\u0142, i bach, jest. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0119 ostrzy\u0142 szpadel po powrocie do domu, aby tu wr\u00f3ci\u0107. Jestem przekonany, \u017ce znajdziemy tu co\u015b naprawd\u0119 wielkiego<\/em> \u2013 zapewnia Artur.<\/p>\n

\"\"
Bomba artyleryjska o wadze 60 kg, znaleziona przez Artura Troncika<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Wydobycie tej bomby zako\u0144czy\u0142o marcow\u0105 akcj\u0119. I trudno tu ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o przypadku \u2013 dwie bomby odnalezione w podobnej lokalizacji to ju\u017c nie jest przypadek.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce kolejne szczeg\u00f3\u0142y ujawni\u0105 si\u0119 po konserwacji wydobytych przedmiot\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce potwierdzony zostanie zar\u00f3wno epizod z l\u0105dowaniem oddzia\u0142u Rokotowa, jak i strzelnica czy poligon \u2013 czasowo jest to niespe\u0142na sto lat r\u00f3\u017cnicy. By\u0107 mo\u017ce potwierdzimy r\u00f3wnie\u017c szaniec warowny z 1811 roku. Wszystko jest mo\u017cliwe, ale jedno jest pewne: jeszcze wiele pracy w ten teren trzeba w\u0142o\u017cy\u0107, by m\u00f3c powiedzie\u0107 jednoznacznie i z pe\u0142nym przekonaniem o jakiejkolwiek wersji: \u201etak, to jest na sto procent to\u201d. <\/strong><\/p>\n

Je\u015bli jednak m\u00f3wimy o obl\u0119\u017ceniu Ko\u0142obrzegu w 1760 roku, warto zacytowa\u0107 fragment podsumowania cytowanej dzi\u015b ksi\u0105\u017cki:<\/p>\n

\u201eDo po\u0142owy wrze\u015bnia rosyjskie okopy osi\u0105gn\u0119\u0142y ju\u017c drog\u0119 kryt\u0105, a p\u00f3\u0142nocna i zachodnia strona twierdzy by\u0142y ca\u0142kowicie kontrolowane przez rosyjsk\u0105 artyleri\u0119 obl\u0119\u017cnicz\u0105 pomimo s\u0142abego wsparcia z morza, gdzie przeciwko pruskim fortyfikacjom dzia\u0142a\u0142y tylko okr\u0119ty bombardierskie. U wybrze\u017cy Rosjanie zgromadzili armad\u0119, kt\u00f3ra w sumie przewy\u017csza\u0142a potencja\u0142 militarny takich pa\u0144stw jak na przyk\u0142ad Dania. Jednak ta niezgrabna i niepraktyczna eskadra by\u0142a ca\u0142kowicie bezu\u017cyteczna na p\u0142ytkich wodach przybrze\u017cnych, gdzie znacznie wi\u0119kszy sukces odnios\u0142aby <flota komar\u00f3w>, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z galiot\u00f3w i galer, a nie okr\u0119t\u00f3w liniowych i fregat, kt\u00f3re mia\u0142y zbyt du\u017ce zanurzenie. (\u2026) Pod murami twierdzy nie dosz\u0142o do pe\u0142noskalowej bitwy w takim rozumieniu, jak to mia\u0142o miejsce podczas wojny siedmioletniej<\/strong>, ale genera\u0142 Werner doskonale wype\u0142ni\u0142 minimum, kt\u00f3rego od niego wymagano \u2013 niezauwa\u017cony przez wroga dotar\u0142 do Ko\u0142obrzegu w najkr\u00f3tszym mo\u017cliwie czasie i w wyniku niewielkiej potyczki zasia\u0142 kompletny chaos i strach w obozie obl\u0119\u017cniczym, zmuszaj\u0105c nieprzyjaciela do opuszczenia brzegu, porzucaj\u0105c artyleri\u0119 i wszelkie inne wojskowe zapasy<\/u><\/strong><\/em>\u201d (podkr. aut.).<\/p>\n

\u00a0Zatem: ci\u0105g dalszy nast\u0105pi\u2026<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142y znajdziecie Pa\u0144stwo jeszcze w szykowanym w\u0142a\u015bnie materiale filmowym, ale serdecznie zapraszamy do ogl\u0105dania \u00a0kana\u0142\u00f3w YT, gdzie mo\u017cecie obejrze\u0107 fabularyzowane filmy z poszukiwa\u0144 na terenie tak obfitym w histori\u0119 z r\u00f3\u017cnego okresu:<\/p>\n

patron medialny fundacji szlakiem.lat: tutaj<\/a><\/p>\n

kana\u0142 Artura Troncika\u2013 Underground Passion tutaj<\/a><\/p>\n

kana\u0142 Olafa Popkiewicza-tutaj<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1181,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1197","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poszukiwania-eksploracje","wpcat-2-id"],"yoast_head":"\nCzy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Fundacja "Skryptorium"\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/fundacja.skryptorium\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-25T17:54:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-25T18:40:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"808\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u017baneta Czerwi\u0144ska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\u017baneta Czerwi\u0144ska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u017baneta Czerwi\u0144ska\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/4cd16bc1d5d403af177651b77315492f\"},\"headline\":\"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026\",\"datePublished\":\"2025-03-25T17:54:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-25T18:40:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\"},\"wordCount\":2366,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\",\"url\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\",\"name\":\"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-03-25T17:54:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-25T18:40:13+00:00\",\"description\":\"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1\",\"width\":2560,\"height\":808},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/skryptorium.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skryptorium.org\/\",\"name\":\"Fundacja \\\"Skryptorium\\\"\",\"description\":\"Historia - archeologia - badania - eksploracja - relacje \",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/skryptorium.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#organization\",\"name\":\"Fundacja \\\"Skryptorium\\\"\",\"url\":\"https:\/\/skryptorium.org\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/skryptorium-belka-2.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/skryptorium-belka-2.jpg\",\"width\":2000,\"height\":300,\"caption\":\"Fundacja \\\"Skryptorium\\\"\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/fundacja.skryptorium\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/4cd16bc1d5d403af177651b77315492f\",\"name\":\"\u017baneta Czerwi\u0144ska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70d7917b9766d1980c5619fd65e2edf84f0f1a38408d30ae1ee4e2df9e76c462?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70d7917b9766d1980c5619fd65e2edf84f0f1a38408d30ae1ee4e2df9e76c462?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"\u017baneta Czerwi\u0144ska\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/skryptorium.org\"],\"url\":\"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/author\/admin-2\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"","description":"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"","og_description":"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.","og_url":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/","og_site_name":"Fundacja "Skryptorium"","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/fundacja.skryptorium\/","article_published_time":"2025-03-25T17:54:11+00:00","article_modified_time":"2025-03-25T18:40:13+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":808,"url":"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u017baneta Czerwi\u0144ska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"\u017baneta Czerwi\u0144ska","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/"},"author":{"name":"\u017baneta Czerwi\u0144ska","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/4cd16bc1d5d403af177651b77315492f"},"headline":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026","datePublished":"2025-03-25T17:54:11+00:00","dateModified":"2025-03-25T18:40:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/"},"wordCount":2366,"publisher":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/","url":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/","name":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026 - Fundacja "Skryptorium"","isPartOf":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1","datePublished":"2025-03-25T17:54:11+00:00","dateModified":"2025-03-25T18:40:13+00:00","description":"Niemal dwa lata fundacja \u201eSkryptorium\u201d prowadzi poszukiwania na s\u0142awnym ju\u017c \u201epolu kul\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 na obrze\u017cach Ko\u0142obrzegu. Czy najnowsze efekty oraz najnowsze publikacje mog\u0105 da\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144? Uczestnicy s\u0105 przekonani, \u017ce dokonali potwierdzenia w terenie pewnego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w czasie drugiego obl\u0119\u017cenia twierdzy w czasie Wojny Siedmioletniej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1","width":2560,"height":808},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/2025\/03\/25\/czy-zagadka-pola-kul-zostala-rozwiazana-nowe-zrodla-wskazuja-na-jedna-z-mozliwosci\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/skryptorium.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy zagadka \u201epola kul\u201d zosta\u0142a rozwi\u0105zana? Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci\u2026"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#website","url":"https:\/\/skryptorium.org\/","name":"Fundacja \"Skryptorium\"","description":"Historia - archeologia - badania - eksploracja - relacje ","publisher":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/skryptorium.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#organization","name":"Fundacja \"Skryptorium\"","url":"https:\/\/skryptorium.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/skryptorium-belka-2.jpg","contentUrl":"http:\/\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/skryptorium-belka-2.jpg","width":2000,"height":300,"caption":"Fundacja \"Skryptorium\""},"image":{"@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/fundacja.skryptorium\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/4cd16bc1d5d403af177651b77315492f","name":"\u017baneta Czerwi\u0144ska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/skryptorium.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70d7917b9766d1980c5619fd65e2edf84f0f1a38408d30ae1ee4e2df9e76c462?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70d7917b9766d1980c5619fd65e2edf84f0f1a38408d30ae1ee4e2df9e76c462?s=96&d=mm&r=g","caption":"\u017baneta Czerwi\u0144ska"},"sameAs":["http:\/\/skryptorium.org"],"url":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/author\/admin-2\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/skryptorium.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3207-scaled.jpg?fit=2560%2C808&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1197"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1205,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1197\/revisions\/1205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skryptorium.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}