\n
Ko\u0142obrzeska fundacja „Skryptorium” by\u0142a po raz kolejny organizatorem konferencji tematycznej pn. „Na szlakach ko\u0142obrzeskiej historii”. W tym roku\u00a0 to wydarzenie zosta\u0142o poszerzone o warsztaty historyczne, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a analiza znalezisk pod k\u0105tem kontekstu historycznego terenu.\u00a0<\/strong><\/p>\n Warsztaty historyczne, kt\u00f3re trwa\u0142y w dniach 5-8 grudnia, zgromadzi\u0142y pasjonat\u00f3w, mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii z r\u00f3\u017cnych stron Polski. Uczestnicy warsztat\u00f3w przybyli z m.in. Torunia, Bydgoszczy, \u015awinouj\u015bcia, Koszalina, uczestniczy\u0142y w nich r\u00f3wnie\u017c osoby zrzeszone w Warmi\u0144sko \u2013 Mazurskim Stowarzyszeniu Kolekcjonersko \u2013 Historycznym<\/strong>, a tak\u017ce mieszka\u0144cy Ko\u0142obrzegu.<\/p>\n W warsztatach towarzysz\u0105cych konferencji tematycznej najwa\u017cniejszym celem by\u0142o znalezienie kontekstu historycznego terenu, roboczo zwanego „polem kul”. Przypomnijmy, \u017ce jest to teren obfituj\u0105cy w kule armatnie, granaty artyleryjskie, kule kartaczowe oraz muszkietowe. Od marca 2023 roku, kiedy to znalezione zosta\u0142y pierwsze tego typu pociski artyleryjskie na tym terenie, obszar ten jest intensywnie przeszukiwany. Znalezione dotychczas przedmioty, w tym przybory artyleryjskie, mog\u0105 wskazywa\u0107 na jedno z obl\u0119\u017ce\u0144, jakie mia\u0142o miejsce podczas Wojny Siedmioletniej.<\/p>\n Odrobina historii:<\/u><\/strong><\/p>\n Pierwszej pr\u00f3by opanowania miasta dokonano w pa\u017adzierniku 1758<\/strong> roku. Rosjanie pod dow\u00f3dztwem gen. Palmenbacha pr\u00f3bowali doprowadzi\u0107 do kapitulacji garnizonu dowodzonego przez p\u0142k. von der Heyde – bezskutecznie. Po miesi\u0105cu Rosjanie si\u0119 wycofali.<\/p>\n Decyduj\u0105c\u0105 pr\u00f3b\u0119 podj\u0119li dwa lata p\u00f3\u017aniej – w roku 1760<\/strong>. By\u0142o to obl\u0119\u017cenie z wykorzystaniem floty morskiej. G\u0142\u00f3wny atak Rosjan nast\u0105pi\u0142 od strony wschodniego i p\u00f3\u0142nocnego przedpola. Wyci\u0105gaj\u0105c wnioski z zako\u0144czonego fiaskiem obl\u0119\u017cenia w roku 1758, Rosjanie skierowali w rejon miasta ekspedycj\u0119 l\u0105dowo-morsk\u0105 pod dow\u00f3dztwem admira\u0142a Zachariasza Miszukowa. W stron\u0119 uj\u015bcia Pars\u0119ty wyp\u0142yn\u0119\u0142o 21 okr\u0119t\u00f3w liniowych, w tym pi\u0119\u0107 wyposa\u017conych w 86 armat, 3 fregaty: Jagudil, Kreuser i Rossija oraz 3 galeony z dwoma ci\u0119\u017ckimi mo\u017adzierzami ka\u017cdy: Donner, Jupiter oraz Samson. Najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 ognia dysponowa\u0142a jednostka flagowa zgrupowania – okr\u0119t liniowy Dymitr Rostowski pod dow\u00f3dztwem kapitana Georgija Spiridowa, uzbrojony w 100 dzia\u0142. Na l\u0105dzie, w kierunku Ko\u0142obrzegu, skierowano pi\u0119ciotysi\u0119czny korpus pieszy oraz 1,3 tys. kawalerzyst\u00f3w.<\/p>\n Flot\u0119 rosyjsk\u0105 wspar\u0142a eskadra 11 \u017caglowc\u00f3w szwedzkich. Najwi\u0119kszy z nich – Ksi\u0105\u017c\u0119 Gustaw – dysponowa\u0142 74 armatami.<\/p>\n Ta tragiczna sytuacja nie usz\u0142a uwadze Fryderyka II Wielkiego. Odes\u0142a\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 wojsk pruskich, stacjonuj\u0105cych na Dolnym \u015al\u0105sku nad Ba\u0142tyk. Odsiecz\u0105 dowodzi\u0142 Johann Paul von Werner. Korpus wyruszy\u0142 spod G\u0142ogowa i w ci\u0105gu 13 dni pokona\u0142 dystans 320 kilometr\u00f3w. Cz\u0142onkowie \u015bl\u0105skich Freikorps\u00f3w uderzy\u0142y na trzystuosobowy oddzia\u0142 rosyjski stacjonuj\u0105cy w Zieleniewie. 160 \u017co\u0142nierzy wzi\u0119to do niewoli, zdobyto armat\u0119. 18 wrze\u015bnia korpus wkroczy\u0142 do miasta. Rosjanie w panice uciekali albo w stron\u0119 okr\u0119t\u00f3w desantowych, albo drog\u0105 l\u0105dow\u0105 w kierunku Koszalina.<\/p>\n Wycofuj\u0105ce si\u0119 oddzia\u0142y rosyjskie pozostawi\u0142y na polu walki oko\u0142o 500 zabitych. Porzucono ponadto 15 ci\u0119\u017ckich dzia\u0142, 2 lekkie, 5 haubic, 2 mo\u017adzierze, zdobyto r\u00f3wnie\u017c zapas amunicji do ka\u017cdej z tych broni. Johann von Werner uzyska\u0142 tytu\u0142 „Wyzwoliciela Pomorza”, na jego cze\u015b\u0107 wybito medal pami\u0105tkowy.<\/p>\n Po raz trzeci i ostatni Rosjanie stan\u0119li pod Ko\u0142obrzegiem w sierpniu 1761 rok<\/strong>u. Ponad 34 tysi\u0105cami \u017co\u0142nierzy dowodzi\u0142 genera\u0142 Piotr Rumiancew. Tu r\u00f3wnie\u017c flota rosyjsko – szwedzka bra\u0142a udzia\u0142, w ilo\u015bci a\u017c 121 okr\u0119t\u00f3w pod dow\u00f3dztwem wiceadmira\u0142a Pola\u0144skiego. Jak zauwa\u017ca dr H. Kroczy\u0144ski, tym razem nie tyle broni\u0142a si\u0119 twierdza, co jej ob\u00f3z warowny. Ksi\u0105\u017c\u0119 Eugeniusz Wirtemberski postanowi\u0142 przebi\u0107 si\u0119 przez oblegan\u0105 twierdz\u0119 w kierunku Trzebiatowa. W tym obl\u0119\u017ceniu z odsiecz\u0105 przyby\u0142 genera\u0142 von Platen, o czym obszernie opowiada\u0142 podczas podobnej konferencji tematycznej w 2023 roku historyk Damian P\u0142owy (zobacz). Rosjanie dobrze przygotowani, bombardowali miasto, w tym obl\u0119\u017ceniu r\u00f3wnie\u017c zastosowanie mia\u0142a sekretna haubica Szuwa\u0142owa. Po czterech ci\u0119\u017ckich miesi\u0105cach obro\u0144cy Twierdzy Ko\u0142obrzeg rozpocz\u0119li rokowania w dniu 16 grudnia 1761 roku. Twierdz\u0119 opu\u015bcili dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej.<\/a>[1]<\/a><\/p>\n Zar\u00f3wno \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne, jak i kartograficzne z okresu Wojny Siedmioletniej wskazuj\u0105 na rodzaj umocowa\u0144 w miejscu badanym przez fundacj\u0119 „Skryptorium”. Nie jest to jednak jednoznaczne, gdy\u017c w tym obszarze i jego okolicach,\u00a0 w p\u00f3\u017aniejszych latach mia\u0142o miejsce wiele innych historycznych wydarze\u0144, takich jak np. budowa sza\u0144ca warownego w 1811 roku, cho\u0107 mia\u0142o to miejsce nieco dalej ni\u017c „pole kul”. Opr\u00f3cz artylerii wszelkiego formatu: od bomby 60-kilogramowej po kule muszkietowe i pociski systemu Minie z XIX wieku, po przyrz\u0105dy artyleryjskie, nie znaleziono dot\u0105d \u017cadnych przedmiot\u00f3w jednoznacznie wskazuj\u0105cych na epok\u0119, z kt\u00f3rej wydobyte pociski artyleryjskie mog\u0142yby pochodzi\u0107.<\/p>\n – Nie znale\u017ali\u015bmy \u017cadnych przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re ewidentnie wskazywa\u0142yby na bytno\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy w tym miejscu; jakich\u015b drobnych guziczk\u00f3w, monetek, kt\u00f3re wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego Ko\u0142obrzegu wyst\u0119puj\u0105, my ich tam nie znajdujemy<\/em> – m\u00f3wi\u0142 Olaf Popkiewicz<\/strong>, archeolog wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z fundacj\u0105. – Jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107? Czy to jest jaka\u015b ognia, gdzie po prostu pociski spada\u0142y, a w\u0142a\u015bciwy ob\u00f3z by\u0142 kawa\u0142eczek dalej? By\u0107 mo\u017ce te drobniejsze przedmioty s\u0105 poza zasi\u0119giem naszych wykrywaczy, dlatego by zg\u0142\u0119bi\u0107 istot\u0119 tego pola kul, potrzeba jeszcze wiele bada\u0144<\/em> – dodaje.<\/p>\n Warsztaty historyczne, kt\u00f3re rozszerzy\u0142y tegoroczn\u0105 konferencj\u0119, mia\u0142y na celu znalezienie kolejnych pami\u0105tek historycznych, kt\u00f3re by mog\u0142y przybli\u017cy\u0107 histori\u0119 tego miejsca, a by\u0107 mo\u017ce wskaza\u0107 konkretnie okres historyczny. Takich bada\u0144 przed fundacj\u0105 jeszcze wiele, dlatego niejednokrotnie jeszcze miejsce to b\u0119dzie przedmiotem dyskusji oraz bada\u0144 terenowych.<\/p>\n Zapraszamy do obejrzenia relacji filmowej z bada\u0144 terenowych.<\/p>\n Partnerem warsztat\u00f3w historycznych by\u0142o Pomorze Zachodnie.<\/p>\n